Rozdział I: Andrzej „Twarda Ręka” Flaczek (rok 1671)

Cofnijmy się do czasów, gdy Rozbark był niewielką wsią, a prawo egzekwowało się szybko i zazwyczaj boleśnie. Jest rok 1671. Nasz przodek, Andrzej Flaczek, to szanowany obywatel. Ale życie na wsi to nie sielanka z „Pana Tadeusza”.

Wójt Bytomia, Andrzej Zaster, ma pełne ręce roboty. Musi spisać protokół oględzin niejakiego Jakuba Dlugwy. Powód? Nasz Andrzej postanowił własnoręcznie skorygować sąsiadowi przegrodę nosową (zastosował tzw. „masaż Kobido” w wersji pierwotnej – z użyciem pięści).

O co poszło? O to, co na wsi święte: o miedzę i konia, który poszedł tam, gdzie nie powinien. Wniosek? Z Flaczkami się nie dyskutowało.

Rozdział II: Celebryci z sąsiedztwa

Pomijając te westernowe pojedynki… Flaczkowie wiedzieli, z kim się zadawać. Ich sąsiadami i bliskimi znajomymi byli państwo Gorczyccy – Adam i Anna. Posiadacze folwarku, czyli lokalne „grube ryby”.

Tak, to rodzice TEGO Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego, słynnego kompozytora baroku.

Wyobraźcie to sobie: kiedy Wiedeń czy Kraków zachwycały się muzyką „polskiego Händla”, na Rozbarku moi przodkowie wpadali do jego staruszków na niedzielny obiad (rolada, kluski i modro kapusta były opcjonalne, ale klimat na pewno był światowy). Tak się budowało zasięgi w XVII wieku!

Rozdział III: Nazwisko w leasingu, czyli afera Rybałtów

W XVIII wieku robi się ciekawiej. Nastał czas totalnego chaosu w papierach. Przez 100 lat urzędnicy mieli migrenę, pisząc „Flaczek alias Rybałt”. Dlaczego?

Bo Andrzej Junior ożenił się z Marianną Brzyszczyk. Panna miała posag – fajną działkę na „Adamcowej Górze”. Był jednak haczyk: teść używał nazwiska Rybałt.

Na Śląsku zasada była prosta: ziemia jest ważniejsza niż ego. Jak przejmujesz grunt, to bierzesz też nazwisko poprzednika, żeby się w papierach zgadzało. I tak przez wiek byliśmy trochę Flaczkami, a trochę Rybałtami. Genealogiczna schizofrenia? Nie, po prostu pruski porządek i śląski pragmatyzm.

Rozdział IV: Bartłomiej – Prezes Zarządu Domowego

Potem na scenę wchodzi on, cały na biało – Bartłomiej Flaczek (połowa XVIII wieku). Prawdziwy wizjoner. Zamiast płacić obcym parobkom, postawił na… produkcję własną. Mając dwunastkę dzieci (czasy bez 500+, przypominam!), stworzył samowystarczalne przedsiębiorstwo, w którym „dział kadr” mieścił się w kołysce.

To za jego rządów Flaczkowie przenieśli się na Żabiniec i zaczęli kumać z miejską elitą. Biedni chłopi? Zapomnijcie. To była farmerska arystokracja. Tak ustawił interesy rodzinne, że jego wnuk Józef miał już własną służbę.

Rozdział V: Kuzyni w Sutannach (Towar eksportowy)

Mieliśmy też mocną reprezentację w kościele. Po pierwsze: kuzyn Bernard Purkop. Proboszcz w Piekarach i budowniczy tamtejszej Kalwarii. Ten to wkurzał Prusaków aż miło, zakładając polskie kółka w samym środku kulturkampfu.

Po drugie: Tomasz Flaczek. Też nasz chłopak, który poleciał aż do Buffalo w USA, żeby tam ogarniać parafię i budować „małą Polskę” za oceanem.

Jak widać – Flaczkowie działali globalnie.

Rozdział VI: Szymon – Sołtys, który oszukał przeznaczenie

Przeskakujemy do XIX wieku. Szymon Flaczek (ur. 1826) stwierdził, że Rozbark jest passe i przeniósł się do Szombierek. Został tam sołtysem i spłodził 12 dzieci (niestety, śmiertelność była wtedy okrutna). Ale największą walkę stoczył w 1854 roku.

Wybucha epidemia cholery. Śmierć kosi równo – umiera 1/3 mieszkańców Szombierek. Szymon i jego najbliżsi cudem wychodzą z tego cało. Co robi człowiek, który wygrał życie na loterii? Buduje pomnik! Szymon ufundował kaplicę wotywną, która stoi w Szombierkach do dziś. To się nazywa wdzięczność z rozmachem.

Rozdział VII: Wincenty – ten, co się kulom nie kłaniał (ale rower stracił)

Na koniec mój pradziadek, Wincenty Flaczek. Człowiek z życiorysem na film akcji: Powstaniec Śląski, który walczył o Górę św. Anny, robił propagandę plebiscytową w hotelu Lomnitz, siedział w niemieckim areszcie za „zdradę stanu”. W II RP dumnie nosił mundur Straży Granicznej.

Wydawałoby się – człowiek ze stali. A jednak życie potrafi być złośliwe. W 1937 roku gazeta Kattowitzer Zeitung doniosła o zuchwałej kradzieży. Z korytarza urzędu celnego na Goduli ktoś ukradł Wincentemu… rower. I to nie byle jakiego grata, ale maszynę wartą 130 ówczesnych złotych!

Złodzieja pewnie nie złapano, ale przynajmniej Wincenty trafił do prasy.