
Tekst gwarowy: Eugeniusz Kosmała (Ojgyn z Pnioków)
O czym jest ta „Rzyka”?
Nad rzeką Brynicą elegancko ubrany bajtel klęka przy brzegu i pije wodę. Starzik widząc to, próbuje go ostrzec. Mówi raz, drugi, trzeci — po naszemu, po śląsku.
A bajtel? Uprzejmy jak z poradnika: „Słucham, proszę pana. Nic nie rozumiem, proszę pana.” I pije dalej…
Bajtel nie rozumie Starzika, więc nie rozumie ostrzeżenia. Poirytowany Starzik bezradnie kwituje:
„Duldey se, synek, ta woda dalij… Dyć gorolowi przeca nic niy zaszkłodzi.”
Morał z przymrużeniem oka: Ślōnsko godka potrafi uratować życie — pod warunkiem, że ją rozumiesz.
Najlepsze kwestie
(z przekładem i komentarzem)
„Bajtel nic, ino dalszij szluko po malusku ta woda.”
Tłumaczenie: Chłopiec nic, tylko dalej powoli siorbie wodę.
Komentarz: Hydrolog amator. System filtracji: „wiara w siebie”.
„Cy ty giździe niy suchosz?… we tyj wodzie same flyje pływióm.”
Tłumaczenie: Czy ty w ogóle nie słuchasz? W tej wodzie same śmieci płyną.
Komentarz: Pierwszy monitoring rzek „na nos” — metoda organoleptyczno-starzikowa.
„Na zicher chycisz jakiesik chorobsko, bydziesz niyskorzij srać i rzigać.”
Tłumaczenie: Na pewno złapiesz jakąś chorobę — i będzie kiepsko.
Komentarz: Komunikat BHP po śląsku: nie pij syfiastej wody, bo cię zmiecie z planszy.
„Ustōń, kiej ci gŏdōm i już!”
Tłumaczenie: Przestań, kiedy ci mówię — już!
Komentarz: Starzik był tak stanowczy, że nawet kaczki wyszły na brzeg, a bajtel dalej chłepta.
„Słucham, proszę pana. Nic nie rozumiem, proszę pana.”
Tłumaczenie: zbędne…
Komentarz: Typowy gorol — niby grzeczny, ale nie kapuje ślōnski godki i robi swoje.
„Duldey se synek ta woda dalij… Dyć gorolowi przeca nic niy zaszkłodzi.”
Tłumaczenie: No to pij sobie dalej… Przecież gorolowi nic nie zaszkodzi.
Komentarz: Skoro nie rozumisz po naszemu, to pij dalej…
O autorze
Eugeniusz Kosmała (1947–2023), znany jako Ojgyn z Pnioków — autor krótkich opowieści i felietonów po śląsku.
Źródło: Śląska Biblioteka Cyfrowa – „Rzyka” (stały link) .
Nota prawna: Cytaty zgodnie z prawem cytatu (art. 29 pr.aut.). Publikacja całości utworu poza ŚBC wymaga zgody uprawnionych.



