Zanim powstały dziesiątki nowych parafii w XIX i XX wieku, Górny Śląsk w drugiej połowie XVII wieku dzieliło zaledwie kilkadziesiąt wspólnot kościelnych. Były to parafie rozległe, obsługujące wsie, folwarki, młyny i przyszłe dzielnice przemysłowe. W tym wpisie przedstawiamy najstarsze parafie regionu bytomskiego i ich zasięg terytorialny sprzed ponad 350 lat – z podziałem na rejony: bytomski, zabrzański, tarnogórski, chorzowski i inne.
🔹 Główne parafie regionu bytomskiego (XVII wiek)
Parafia Wniebowzięcia NMP w Bytomiu (1231)
Najstarsza parafia Górnego Śląska, od której zaczęło się wiele późniejszych wspólnot. Obejmowała:
Bytom (miasto)
Szombierki, Rozbark, Łagiewniki, Hajduki
Orzegów, Chropaczów, Świętochłowice
Błotnicę, Kopaninę, nowy folwark „Bidacz”
młyn w Dąbrowie Obywatelskiej („Dupczyk”)
(w niektórych źródłach: Godulę, Dąb, Bobrkę – choć te mogły już wtedy należeć do innych parafii, np. Miechowic)
Piekary Śląskie – parafia św. Bartłomieja (1303)
Znane centrum pielgrzymkowe, od XVII wieku pod opieką jezuitów
Skupienie kultu Matki Bożej Piekarskiej
Radzionków – parafia św. Wojciecha (przed 1326)
Obejmowała Radzionków oraz jego przysiółki i folwarki
Miechowice – parafia św. Krzyża (1336)
Miechowice, Karb, Rokitnica i Bobrek (do czasu ich wyodrębnienia)
🔹 Parafie regionu zabrzańskiego
Zabrze – św. Andrzeja Apostoła (1354)
Bielszowice – Wszystkich Świętych
Kochłowice – Trójcy Przenajświętszej (1648)
Mikulczyce – św. Wawrzyńca (przed 1326)
🔹 Parafie regionu chorzowsko-siemianowickiego
Chorzów Stary – św. Marii Magdaleny
Michałkowice – św. Michała Archanioła
🔹 Parafie regionu tarnogórskiego
Żyglin – św. Mikołaja (1253)
Tarnowskie Góry – św. Apostołów Piotra i Pawła (1529)
Stare Tarnowice – św. Marcina (1415)
Repty Śląskie – św. Mikołaja (przed 1323)
🔹 Parafie regionu gliwickiego i okolic
Gliwice-Szobiszowice – św. Bartłomieja (1276–1297)
Knurów – św. Wawrzyńca
🔹 Parafie regionu będzińsko-czeladzkiego
Czeladź – św. Stanisława (1260)
Będzin – św. Trójcy (1308)
Wojkowice Kościelne – św. Marcina i Doroty
🔹 Parafie regionu mysłowickiego
Mysłowice – Narodzenia NMP (I poł. XIII w.)
Zasięg parafii był ogromny: obejmowała Katowice, Szopienice, Bogucice, Brynów, Załęże, Klimontów i inne aż do XIX w.
🔹 Parafie regionu siewierskiego i lelowskiego
Siewierz – św. Macieja (XII w.)
Pilica – św. Jana Chrzciciela i Ewangelisty (1325)
📌 Podsumowanie:
W drugiej połowie XVII wieku w rejonie Górnego Śląska funkcjonowało co najmniej 22 samodzielne parafie. Większość należała do diecezji krakowskiej, a najstarsze z nich powstały jeszcze w średniowieczu.
Podział diecezjalny wyglądał następująco:
Dekanat bytomski: Bytom, Miechowice, Piekary, Czeladź, Radzionków, Siewierz, Tarnowskie Góry, Repty
Dekanat gliwicki/sławkowski: Gliwice, Knurów, Żyglin
Dekanat lelowski: Pilica, Wojkowice Kościelne, Będzin
Pozostałe duże parafie: Mysłowice – najrozleglejsza w regionie
