Skip to contentSkip to main navigationSkip to footer

„Rzyka” Ojgyna z Pnioków — śląska przestroga nad Brynicą

Bajtel klęczy przy rzece Brynicy i pije wodę; Starzik gestem go ostrzega — ilustracja do ‘Rzyki’ Ojgyna z Pnioków.

Tekst gwarowy: Eugeniusz Kosmała (Ojgyn z Pnioków)

O czym jest ta „Rzyka”?

Nad rzeką Brynicą elegancko ubrany bajtel klęka przy brzegu i pije wodę. Starzik widząc to, próbuje go ostrzec. Mówi raz, drugi, trzeci — po naszemu, po śląsku.

A bajtel? Uprzejmy jak z poradnika: „Słucham, proszę pana. Nic nie rozumiem, proszę pana.” I pije dalej…

Bajtel nie rozumie Starzika, więc nie rozumie ostrzeżenia. Poirytowany Starzik bezradnie kwituje:

„Duldey se, synek, ta woda dalij… Dyć gorolowi przeca nic niy zaszkłodzi.”

Morał z przymrużeniem oka: Ślōnsko godka potrafi uratować życie — pod warunkiem, że ją rozumiesz.

Najlepsze kwestie

(z przekładem i komentarzem)

„Bajtel nic, ino dalszij szluko po malusku ta woda.”

Tłumaczenie: Chłopiec nic, tylko dalej powoli siorbie wodę.

Komentarz: Hydrolog amator. System filtracji: „wiara w siebie”.

„Cy ty giździe niy suchosz?… we tyj wodzie same flyje pływióm.”

Tłumaczenie: Czy ty w ogóle nie słuchasz? W tej wodzie same śmieci płyną.

Komentarz: Pierwszy monitoring rzek „na nos” — metoda organoleptyczno-starzikowa.

„Na zicher chycisz jakiesik chorobsko, bydziesz niyskorzij srać i rzigać.”

Tłumaczenie: Na pewno złapiesz jakąś chorobę — i będzie kiepsko.

Komentarz: Komunikat BHP po śląsku: nie pij syfiastej wody, bo cię zmiecie z planszy.

„Ustōń, kiej ci gŏdōm i już!”

Tłumaczenie: Przestań, kiedy ci mówię — już!

Komentarz: Starzik był tak stanowczy, że nawet kaczki wyszły na brzeg, a bajtel dalej chłepta.

„Słucham, proszę pana. Nic nie rozumiem, proszę pana.”

Tłumaczenie: zbędne…

Komentarz: Typowy gorol — niby grzeczny, ale nie kapuje ślōnski godki i robi swoje.

„Duldey se synek ta woda dalij… Dyć gorolowi przeca nic niy zaszkłodzi.”

Tłumaczenie: No to pij sobie dalej… Przecież gorolowi nic nie zaszkodzi.

Komentarz: Skoro nie rozumisz po naszemu, to pij dalej…

O autorze

Eugeniusz Kosmała (1947–2023), znany jako Ojgyn z Pnioków — autor krótkich opowieści i felietonów po śląsku.

Źródło: Śląska Biblioteka Cyfrowa – „Rzyka” (stały link) .

Nota prawna: Cytaty zgodnie z prawem cytatu (art. 29 pr.aut.). Publikacja całości utworu poza ŚBC wymaga zgody uprawnionych.

1
0

There are no comments yet

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *